Հիպերկինետիկ խանգարում և ուշադրության դեֆիցիտ

Հիպերկինետիկ խանգարում և ուշադրության դեֆիցիտ (ՀԽՈւԴ) տերմինով բնութագրում են այն երեխաներին, ովքեր ունեն իրենց տարիքին չհամապատասխանող և մշտապես առկա անուշադրության, հիպերակտիվության և իմպուլսիվության ախտանշաններ: ՀԽՈւԴ համախտանիշը լայն տարածում ունի ամբողջ աշխարհում: Վերջին տարիներին առաջ են քաշվել շատ հակասական տեսություններ, որոնք փորձում են բացատրել ՀԽՈւԴ-ի առաջացման պատճառները: Այս հարցին շատ դժվար է հստակ պատասխաններ տալ, քանի որ ախտորոշիչ գործընթացները ստանդարտացված չեն, իսկ հետազոտությունները բավական դժվարացել են:

Նշենք միայն, որ հիպերկինետիկ խանգարումը և ուշադրության դեֆիցիտն առաջանում է ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցությամբ: Այն ուղեղային գործառույթների, վարքի և զարգացման համընդհանուր, քրոնիկ խանգարում է: Կոգնիտիվ և վարքային խնդիրները, որոնք առաջանում են այս խանգարման հետևանքով, ազդեցություն են թողնում գործունեության մի շարք ոլորտների վրա: Այս կերպ ՀԽՈւԴ համախտանիշի յուրաքանչյուր բացատրություն, որը շեշտը կդնի պատճառներից միայն մեկի վրա, ամբողջական չի լինի:

Հիպերակտիվության առաջին դրսևորումները հնարավոր է նկատել մինչև 7 տարեկան հասակը, որի դրսևորման բարձրակետը համընկնում է հոգեխոսքային զարգացման բարձրակետին` 1-2 տ., 3 տ. և 6-7 տ.: 1-2 տարեկանում արմատավորվում են խոսքի հմտությունները, 3 տարեկանում ավելանում է բառապաշարը, 6-7 տարեկանում ձևավորվում են գրելու և կարդալու հմտությունները: Հետազոտությունների մեծամասնությունը նշում է հիպերկինետիկ խանգարման և ուշադրության դեֆիցիտի առաջացման 3 հիմնական խումբ` ուշադրության դեֆիցիտ, իմպուլսիվություն, շարժողական ակտիվության բարձրացում: Դեռահասության շրջանում բարձր շարժողական ակտիվությունը սովորաբար վերանում է, իսկ իմպուլսիվությունը և ուշադրության դեֆիցիտը պահպանվում են:

Ինչպես է ընթանում

Մանկիկություն: Տպավորություն է ստեղծվում, որ ՀԽՈւԴ համախտանիշը կարող է լինել բնածին (որոշ մայրեր նշում են, որ նույնիսկ ներարգանդային կյանքում իրենց երեխան բավական ակտիվ է եղել, ունեցել են հաճախակի ցավեր): Սակայն մենք չենք կարող բնութագրել, թե ինչպես է այս խանգարումն արտահայտվում մանկիկության շրջանում, քանի որ մինչ այժմ չեն մշակվել հստակ մեթոդներ այն մինչև երեք տարեկան հասակը ախտորոշելու համար: Ծնողները տեղեկացնում են, որ մանկիկության շրջանում իրենց երեխան ունեցել է բարդ խառնվածք, եղել է ծայրահեղ ակտիվ, դյուրագրգիռ, եղել են նաև քնի և սնման խանգարումներ: Continue reading

Ինչպես են տեխնիկական միջոցները փոխում հատուկ կարիքով սովորողների կրթությունը

Որոշ մարդիկ համակարգիչները դիտում են ավելին քան խաղային գործիքներ ու առևտրի միջոցներ: Վերջերս թվային միջոցների զարգացումը հեղաշրջեց սահմանափակ կարողություններ ունեցող երեխաների կրթությունը: Եթե դուք գիտեք հատուկ կարիքով սովորող, ով պայքարում է սովորել, կարող եք փորձել այս սարքերից որոշները:

Աուտիզմով երեխաների համար տեխնոլոգիա

Աուտիզմով երեխաների մոտ հաճախ չեն զարգանում տիպիկ հաղորդակցման հմտությունները: Այդ երեխաներից շատերի համար այն խլում է թերապիայի տարիներ, որպեսզի ունենան պարզագույն խոսք: Միայն նրա համար որ երեխան չի կարողանում խոսել, չի նշանակում, որ նա ոչինչ չունի ասելու: Ահա թե երբ սկսվեց թվային միջոցների հեղափոխությունը: Տարիներ շարունակ մասնագետները անխոս երեխաների հետ շփվելու համար օգտագործում էին քարտեր: Այժմ նրանք կարող են օգտագործել որոշ այդպիսի նկարներ, որոնք աուտիկ երեխաներին թույլ են տալիս  գործնականում արտահայտել իրենց մտքերն ու զգացողությունները: Նրանք ձեր ընտրությամբ նկարներ են ներբեռնում նոթբուքի մեջ, որով երեխաները կարողանում են դրանք ցույց տալով և սեղմելով արտահայտվել: Այն ոչ միայն օգնում է երեխաներին արտահայտել  սեփական պահանջմունքները, այլ նաև թույլ է տալիս ծնողներին և մասնագետներին հասկանալ հոգեբանական խնդիրները, որոնք կարող են նրանք լուծել:

Խուլ երեխաների համար ուսումնական տեխնոլոգիա

Խուլ երեխաները հաճախ դժվարություններ են ունենում դպրոցում, քանի որ պետք է օգտագործեն  ժեստերի լեզու` հաղորդակցվելու դասավանդողների և այլ սովորողների հետ: Ցավոք, ոչ բոլոր երեխաներն են, որ մինչև դպրոց գնալը ժեստերի լեզուն իմանալու հնարավորություն ունեն: Դա մեծ թերություն է, որով նրանք կարող է զգան ոչ իրենց տեղում և անիրազեկ: Այժմյա տեխնոլոգիական գործիքներով խուլ և թույլ լսող երեխաները կարող են սովորել ժեստերի լեզուն հենց իրենց տանը` համարյա թե առանց ծնողների օգնությամբ: Այդ սարքավորումներով երեխաները տեսանյութերով սովորում են ժեստերի լեզուն:

Նորագույն տեխնոլոգիան իրոք կարող է արձագանքել, թե ինչ են «ասում» երեխաները, մինչ ժեստով ցույց կտան: Համակարգիչը կարդում է ժեստը և առաջարկում պատասխաններ` հնարավորություն տալով երեխաներին իրենց խոսքային հմտությունները դարձնել առավել  գործնական:

Տեսողական խնդիրներ ունեցող երեխաների համար տեխնոլոգիա

Տեսողական խնդիրներ ունեցող երեխաները ուսումնական հաստատություններում հաճախ խնդիրների առաջ են կանգնում: Նոր տեխնոլոգիան նրանց տալիս է մի շարք հնարավորություններ, ինչն ավելի է  հեշտացնում նրանց սովորել և արտահայտվել դպրոցում և տանը:

Շատ սովորողներ մաթեմատիկան սովորում են տեսողապես, այնպես որ Continue reading

Բիլինգվիզմ կամ երկլեզվություն

imagesԴիտարկելով վաղ հասակում բիլինգվիզմի բացասական ազդեցություն, նշվում են հետևյալը.
1. Բիլինգվիզմը խոսքի խանգարման առաջացման ռիսկի գործոն է: Անմիջապես երկու լեզվի յուրացման դեպքում մեկ (դոմինանտ) լեզվային համակարգն ազդում է երկրորդի վրա, ինչի արդյունքում տեղի է ունենում նրանց խառնում, որը հանգեցնում է մի շարք խոսքային և լեզվային դժվարությունների: Նման դեպքերում ամենահաճախակի խնդիրներ են հնչարտաբերման խնդիրները երկու լեզվով էլ, շեշտադրության առաջացում, քերականակն կառույցների սխալ գործածություն, և , որպես հետևանք, գրի և ընթերցանության տիրապետման դժվարություններ:
2. Վաղ հասակում երկու լեզուների միաժամանակյա կամ հաջորդաբար տիրապետումը հաճախ դառնում է փոքրիկի հոգնածության պատճառ և կարող է հանգեցնել կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքի տարբեր խաթարումների, մասնավորապես` կակազության կամ նույնիսկ մուտիզմի:
Այդ դեպքերում երեխան ընդհանրապես դադարում է օգտվել որևէ լեզվական համակարգից կամ շատ հազվադեպ դիմում է վերբալ հաղորդակցմանը:
3. Եթե խոսքը ձևավորված չի լիարժեք ոչ մի լեզվով, ապա խաթարում է խոսքային մտածողության կառույցը, ինչը կարող է հանգեցնել հոգեբանական սթրեսսների: Երեխան դառնում է ինքնամփոփ, դժվարություններ են առաջանում սոցիալական ադապտացիայում:
Continue reading

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.